⚡Şimşek, Güneş’in yüzeyinden daha sıcak olabilir !

 

Gökyüzünü bir anda aydınlatan şimşek yalnızca parlak bir ışık değildir. Elektrik boşalmasının geçtiği dar hava kanalı, saniyenin çok küçük bir bölümünde yaklaşık 30.000 kelvin sıcaklığa ulaşabilir. Bu değer, Güneş’in görünen yüzey sıcaklığının yaklaşık beş katıdır!

Önce elektrik yükleri ayrılır

Fırtına bulutlarının içinde buz kristalleri, su damlacıkları ve dolu parçaları sürekli hareket ederek birbirleriyle çarpışır. Bu etkileşimler sonucunda elektrik yükleri bulutun farklı bölgelerinde toplanır.

Bulutun alt bölümünde çoğunlukla negatif, üst bölümünde ise pozitif yükler birikir. Bulut ile yer veya bulutun farklı bölgeleri arasındaki elektrik alan yeterince büyüdüğünde hava artık yalıtkanlığını koruyamaz ve elektrik boşalması başlar.

Bulutlar arasındaki elektrik boşalmasına genellikle şimşek, bulut ile yer arasındaki boşalmaya ise yıldırım denir.

Hava nasıl bu kadar hızlı ısınır ?

Normal koşullarda hava elektriği iyi iletmez. Ancak çok güçlü elektrik alan, hava moleküllerinden elektron kopararak havayı iyonlaştırır.

İyonlaşmış gaz, yani plazma, elektriğin geçebileceği dar bir kanal oluşturur. Çok büyük elektrik akımı bu kanaldan geçtiğinde parçacıklar hızlanır ve birbirleriyle şiddetle çarpışır. Elektrik enerjisinin bir bölümü ısı enerjisine dönüşür.

Böylece yıldırım kanalındaki hava, çok kısa sürede yaklaşık 30.000 K sıcaklığa ulaşabilir.

Güneş’ten gerçekten daha mı sıcak ?

Burada önemli bir ayrım vardır:

• Yıldırım kanalındaki hava: Yaklaşık 30.000 K
• Güneş’in görünen yüzeyi: Yaklaşık 5.800 K
• Güneş’in çekirdeği: Yaklaşık 15 milyon K

Yani yıldırım kanalı, Güneş’in yalnızca görünen yüzeyinden daha sıcak olabilir. Güneş’in çekirdeğinden kesinlikle daha sıcak değildir.

Ayrıca bu karşılaştırma toplam enerji miktarını değil, sıcaklığı karşılaştırır. Güneş devasa büyüklüğü ve sürekli enerji üretmesi nedeniyle yıldırımdan ölçülemeyecek kadar fazla enerji yayar.

Gök gürültüsü nasıl oluşur ?

Aşırı ısınan hava bir anda genleşir. Bu hızlı genleşme, yıldırım kanalının çevresinde güçlü bir basınç dalgası meydana getirir. Basınç dalgası havada ilerleyerek kulağımıza ulaştığında gök gürültüsünü duyarız.

Önce ışığı görüp sesi daha sonra duymamızın nedeni, ışığın sesten çok daha hızlı hareket etmesidir.

Yaklaşık olarak:

Şimşek ile gök gürültüsü arasında 3 saniye varsa boşalma yaklaşık 1 kilometre uzaktadır.

🤯 Şaşırtıcı bilgi

Gözümüze tek bir parlama gibi görünen yıldırım, aynı kanal üzerinden art arda gerçekleşen birden fazla elektrik darbesinden oluşabilir. Bu darbeler çok hızlı gerçekleştiği için yıldırımı bazen titrer veya yanıp söner gibi görürüz.

Güvenlik notu: Gök gürültüsünü duyabiliyorsanız yıldırımın ulaşabileceği bir bölgede olabilirsiniz. Açık alandan uzaklaşıp kapalı bir yapıya sığınmak gerekir.

🔍 Düşünme zamanı

Yıldırım kanalındaki hava çok hızlı ısınmasına rağmen yeryüzünün tamamını neden ısıtamaz? Cevabınızı kanalın genişliği, olayın süresi ve aktarılan toplam enerji üzerinden açıklayınız.

PLAY STORE UYGULAMASI İÇİN BURAYA TIKLA