🔵 Mavi Kanlı Canlılar: Okyanusun Gerçek “Asilleri”!

 🔵Bir ahtapot yaralandığında kanının kırmızı değil, mavi görünebileceğini biliyor muydunuz? Ahtapotlar, kalamarlar, bazı yengeçler ve diğer bazı omurgasız canlılar gerçekten mavi kana sahiptir. Üstelik bu ilginç rengin arkasında oldukça önemli bir kimya olayı bulunur !

Kanları neden mavi ?

İnsan kanında oksijen taşımakla görevli hemoglobin adlı bir pigment vardır. Hemoglobinin yapısında demir bulunur. Demir, oksijenle birleştiğinde kana kırmızı rengini verir.

Bazı omurgasız canlılarda ise oksijeni hemosiyanin adlı farklı bir pigment taşır. Hemosiyaninin yapısında demir yerine bakır bulunur. Bakır içeren hemosiyanin oksijenle birleştiğinde mavi renge dönüşür.

Kısacası:

Demir + oksijen → kırmızı kan
Bakır + oksijen → mavi kan

Bu canlıların dolaşım sıvısına bilimsel olarak çoğu zaman hemolenf adı verilir. Hemosiyanin, hemolenfin içinde serbest hâlde dolaşarak oksijeni canlının dokularına taşır.

Soğuk sularda işe yarayan özel sistem

Hemosiyanin, oksijenin az olduğu soğuk denizlerde görev yapabilen etkili bir pigmenttir. Bu nedenle ahtapot ve kalamar gibi bazı deniz canlılarının yaşadıkları ortama uyum sağlamasına yardımcı olur.

Mavi kan, yalnızca ilginç bir renk özelliği değildir. Canlının solunum ve dolaşım sisteminin önemli bir parçasıdır.

🤯 Şaşırtıcı bilgi

At nalı yengecinin mavi kanındaki bazı özel hücreler, tehlikeli bakterilerle karşılaştığında hızla tepki verir. Bu özellik, uzun yıllardır bazı ilaçların ve tıbbi malzemelerin bakteriyel maddelerle kirlenip kirlenmediğini kontrol etmek amacıyla kullanılmıştır.

Ayrıca oksijenini dokulara bırakan hemosiyaninin mavi rengi büyük ölçüde kaybolabilir. Yani bu sıvı, taşıdığı oksijen miktarına göre mavi ile soluk-renksiz arasında değişebilir!

🔍 Düşünme zamanı

İnsan kanında hemoglobin yerine hemosiyanin bulunsaydı, damarlarımızın ve yaralandığımızda akan kanın görünümü nasıl değişirdi ? Neden?

PLAY STORE UYGULAMASI İÇİN BURAYA TIKLA