🦈 Köpek Balıkları Canlıların Elektrik Alanını Hissedebilir !

Bir balık kumun altına gizlenmiş, tamamen hareketsiz duruyor olabilir. Köpek balığı onu göremese ve kokusunu belirlemekte zorlansa bile yerini bulabilir. Çünkü canlıların kasları, sinirleri ve kalbi çalışırken çevrelerinde oluşan son derece zayıf elektrik alanlarını algılayabilir.

Köpek balığı elektriği gözleriyle görmez. Burnunun çevresindeki özel elektroreseptörlerle hisseder.

Canlılar nasıl elektrik alanı oluşturur ?

Canlı hücrelerinin içinde ve dışında elektrik yüklü iyonlar bulunur. Sinirlerin mesaj iletmesi ve kasların kasılması sırasında bu iyonların dağılımı değişir.

Bu hareketler vücudun çevresinde çok zayıf elektriksel gerilim farkları meydana getirir. Özellikle:

• Kalbin çalışması,
• Kasların kasılması,
• Sinir hücrelerinin etkinliği,
• Solungaç hareketleri

suda algılanabilecek küçük elektrik alanları oluşturabilir.

Bu sinyaller bir elektrikli yılan balığının oluşturduğu güçlü boşalmalar gibi değildir. Bir canlıya elektrik çarpmasına neden olmaz; yalnızca hassas bir duyu sistemi tarafından algılanabilecek kadar zayıftır.

Burnundaki siyah noktalar nedir ?

Köpek balığının burnu ve ağzı çevresinde görülen küçük koyu noktaların bir bölümü, Lorenzini ampulleri adı verilen elektroreseptör sisteminin gözenekleridir.

Her gözenek, içi elektriği iletebilen jel benzeri bir maddeyle dolu ince bir kanala açılır. Kanalın sonunda elektrik değişimlerine duyarlı hücrelerin bulunduğu küçük bir kese yer alır.

Sinyalin izlediği yol şöyledir:

Elektrik alanı → Deri gözenekleri → Jel dolu kanal → Duyu hücreleri → Sinirler → Beyin

Sistem nasıl çalışır ?

Deniz suyu, içerdiği çözünmüş tuzlar nedeniyle elektriği iletebilir. Yakındaki bir canlının oluşturduğu elektrik alanı, köpek balığının başındaki farklı gözenekler arasında çok küçük gerilim farkları meydana getirir.

Jel dolu kanallar bu değişimin duyu hücrelerine ulaşmasını sağlar. Duyu hücreleri elektriksel farkı sinirsel mesaja dönüştürür ve beyne gönderir.

Beyin, başın farklı noktalarından gelen sinyalleri karşılaştırarak elektrik alanının hangi yönden geldiğini belirlemeye yardımcı olur.

Kumun altındaki avı nasıl bulur ?

Kuma gömülen bir balık gözden kaybolabilir. Ancak nefes almaya, kalbini çalıştırmaya ve kaslarını kullanmaya devam ettiği için elektriksel iz bırakır.

Köpek balığı ava yaklaştığında Lorenzini ampulleri bu alanı algılar. Böylece son saldırı yönünü, avı görmeden de belirleyebilir.

Elektroresepsiyon özellikle:

• Karanlık veya bulanık sularda,
• Gece avlanırken,
• Av kumun altında saklandığında,
• Çok yakın mesafede

önemli bir avantaj sağlar.

Diğer duyularını kullanmıyor mu ?

Köpek balıkları yalnızca elektrik alanlarını izleyerek hareket etmez. Görme, koku alma, işitme ve sudaki titreşimleri algılama gibi duyularını birlikte kullanır.

Koku uzaktaki olası av hakkında bilgi verebilir. Sudaki titreşimler hareketi fark ettirebilir. Elektroresepsiyon ise köpek balığı ava çok yaklaştığında yerini hassas biçimde belirlemesine yardımcı olabilir.

Yani bu sistem bir elektrik radarı değildir; diğer duyuları tamamlayan yakın mesafeli bir algılama yöntemidir.

Dünya’nın manyetik alanını da hissedebilir mi ?

Köpek balıklarının elektroreseptörleri, deniz suyunda hareket ederken oluşan elektriksel etkiler üzerinden Dünya’nın manyetik alanıyla ilişkili bilgiler de sağlayabilir. Araştırmalar, bu duyunun bazı köpek balıklarının yön bulmasına ve uzun mesafeli hareketlerine katkıda bulunabileceğini göstermektedir.

Ancak avın oluşturduğu biyolojik elektrik alanını algılamak ile Dünya’nın manyetik alanından yön bilgisi elde etmek aynı olay değildir.

🤯 Şaşırtıcı bilgi

Bazı köpek balıkları santimetre başına voltun milyarda biri düzeyindeki son derece küçük elektriksel değişimleri algılayabilir. Bu hassasiyet, uygun koşullarda bir balığın kalp veya solungaç faaliyetinden kaynaklanan çok zayıf sinyallerin fark edilmesini sağlayabilir.

Vatozlar gibi köpek balıklarının bazı akrabalarında da Lorenzini ampulleri bulunur.

🔍 Düşünme zamanı

Köpek balığının Lorenzini ampullerindeki jel dolu kanallar zarar görseydi, kumun altında saklanan bir avı bulma yeteneği nasıl etkilenirdi? Neden?

PLAY STORE UYGULAMASI İÇİN BURAYA TIKLA