🐸 Donuyor, Kalbi Duruyor… Sonra Yeniden Hareket Ediyor !

 

Kışın yaprakların altında hareketsiz duran bir orman kurbağası görseydiniz onun yaşadığına inanmakta zorlanabilirdiniz. Vücudu sertleşmiş, solunumu durmuş ve kalbi atmıyor gibi görünürdü. Fakat havalar ısındığında buzları çözülür, kalbi yeniden atmaya başlar ve kurbağa yoluna devam eder!

Bu canlı gerçekten ölümden dönmez. Donmuş durumda canlılığını koruyan olağanüstü bir uyum mekanizmasına sahiptir.

Hangi kurbağa bunu başarabilir ?

 Bu yeteneğin en dikkat çekici örneklerinden biri Kuzey Amerika’da yaşayan orman   kurbağasıdır (Lithobates sylvaticus).

Orman kurbağası kışı çoğunlukla göllerin dibinde değil, toprağın üzerinde biriken yaprakların altında geçirir. Böyle bir barınak onu tamamen dondurucu soğuktan koruyamaz. Kurbağa da soğuktan kaçmak yerine kontrollü biçimde donarak hayatta kalır.

Donarken vücudunda neler olur ?

Sıcaklık sıfırın altına düştüğünde kurbağanın derisinde ve vücut boşluklarında buz oluşmaya başlar. Bunu fark eden vücut, hızla koruyucu bir sistem çalıştırır:

1. Karaciğer, depoladığı glikojeni büyük miktarda glikoza dönüştürür.
2. Glikoz kan yoluyla kalp, beyin ve diğer dokulara taşınır.
3. Dokularda üre miktarı da artar.
4. Glikoz ve üre, hücrelerin aşırı su kaybederek zarar görmesini azaltır.

Bu maddeler doğal birer kriyoprotektan, yani donmaya karşı koruyucu görevi görür.

Buz hücreleri neden parçalamaz ?

Su donarken genişler. Bir insanın hücrelerinin içinde büyük buz kristalleri oluşursa hücre zarları ve dokular ağır biçimde zarar görebilir.

Orman kurbağasında buz oluşumu kontrollüdür. Buzun büyük bölümü hücrelerin içinde değil, hücrelerin arasındaki sıvılarda ve vücut boşluklarında oluşur. Hücrelerin içinde kalan yoğun glikoz ve üre ise yapıların korunmasına yardımcı olur.

Kurbağanın vücut suyunun önemli bir bölümü donabilir; ancak bütün hücreleri katı buz parçalarına dönüşmez.

Kalbi ve solunumu gerçekten durur mu?

Derin donma sırasında kurbağada:

• Kalp atışı durabilir.
• Solunum geçici olarak kesilebilir.
• Kas hareketleri sona erebilir.
• Enerji kullanımı son derece düşük bir düzeye iner.

Dışarıdan bakıldığında yaşam belirtisi görülmeyebilir. Ancak hücreler koruyucu maddeler sayesinde canlılığını sürdürür. Baharda sıcaklık yükseldiğinde buzlar yavaşça çözülür; kalp ve solunum yeniden çalışmaya başlar.

🤯 Şaşırtıcı bilgi

Bazı orman kurbağası popülasyonları, vücut sularının yaklaşık üçte ikisine yakını donmuş hâlde bile hayatta kalabilir. Üstelik kurbağa çözülürken önce iç organlarının işlevleri düzelmeye başlar; bacaklarını kullanıp hareket etmesi biraz daha sonra gerçekleşir.

Önemli ayrım: Kurbağa ölüp yeniden dirilmez. Donmaya dayanıklı özel biyolojik sistemi sayesinde yaşamını geçici olarak son derece yavaşlatır.

🔍 Düşünme zamanı

Orman kurbağasının hücrelerinde glikoz ve üre miktarı artmasaydı, donma sırasında oluşan buz ve su kaybı hücreleri nasıl etkilerdi ?

PLAY STORE UYGULAMASI İÇİN BURAYA TIKLA