🌳 Ağaçlar Birbirleriyle İletişim Kurabilir mi ?

 

Ormanın altında gözlerden uzak, canlı ve hareketli bir dünya bulunur !

Ağaçlar insanlar gibi konuşamaz. Ancak havaya, köklerinin çevresine ve kendi dokularına yaydıkları kimyasal sinyallerle çevrelerindeki değişimlere tepki verebilirler. Bazı bitkiler ayrıca topraktaki mantar ağları aracılığıyla birbirine bağlanabilir.

Havadaki kimyasal uyarılar

Bir ağacın yaprakları böcekler tarafından zarar gördüğünde yapraklardan uçucu kimyasal maddeler salınabilir. Bu maddeleri algılayan yakın bitkiler, savunma sistemlerini harekete geçirerek yapraklarında böceklerin sevmediği maddelerin üretimini artırabilir.

Bu durum gerçek bir konuşma değildir. Fakat bir canlıdan yayılan bilginin başka bir canlıda tepkiye yol açması nedeniyle biyolojide bir tür kimyasal iletişim olarak değerlendirilebilir.

Köklerin çevresindeki mesajlar

Kökler toprağa yalnızca uzanmaz; çevrelerine şekerler, aminoasitler ve çeşitli kimyasal bileşikler de bırakır. Kök salgıları adı verilen bu maddeler:

• Topraktaki yararlı mikroorganizmaları çekebilir.
• Zararlı canlıların gelişimini etkileyebilir.
• Yakındaki bitkilerin büyüme ve savunma tepkilerini değiştirebilir.

Köklerin hemen çevresindeki bu hareketli bölgeye rizosfer denir.

Mikoriza: Köklerle mantarların ortaklığı

Birçok bitkinin kökleri, toprakta yaşayan mantarlarla ortaklık kurar. Bu ilişkiye mikoriza adı verilir.

Mantarın iplik gibi uzanan mikroskobik yapılarına hif denir. Hifler, köklerin ulaşamadığı küçük toprak boşluklarına girerek bitkiye özellikle fosfor, azot ve su sağlayabilir. Bitki ise fotosentezle ürettiği karbon içeren besinleri mantarla paylaşır.

Kısacası:

Mantar → Bitkiye su ve mineral sağlar
Bitki → Mantara şeker ve karbon verir

Ortak mantar ağı

Aynı mantarın hifleri bazen birden fazla bitkinin köküne ulaşabilir. Böylece bitkiler arasında ortak mikoriza ağı oluşur.

Kontrollü deneylerde işaretlenmiş karbonun ve bazı minerallerin bu ağlar boyunca bir bitkiden başka bir bitkiye geçebildiği gözlemlenmiştir. Savunmayla ilişkili bazı etkilerin de ağ üzerinden yayılabileceğine dair bulgular vardır.

Ancak mantar yalnızca pasif bir kablo değildir. O da yaşayan, kaynak kullanan ve kendi çıkarları bulunan bir canlıdır!

Gerçekten “ormanın interneti” mi ?

Mantar ağları bazen “Wood Wide Web”, yani “ormanın interneti” olarak adlandırılır. Bu benzetme ilgi çekicidir fakat dikkatli kullanılmalıdır.

Bilim insanları şu noktaları hâlâ araştırıyor:

• Aktarılan maddelerin doğada ne kadar önemli olduğu,
• Bitkilerin bu aktarımı ne ölçüde kontrol edebildiği,
• Ağların yardımlaşma mı yoksa rekabet mi oluşturduğu,
• Savunma tepkilerinin gerçekten bir mesajdan mı kaynaklandığı.

Bu nedenle “ağaçlar bilinçli olarak konuşuyor” veya “yaşlı ağaçlar yavrularını isteyerek besliyor” demek için yeterli kanıt yoktur. Daha doğru ifade şudur:

Ağaçlar çevrelerinden gelen sinyalleri algılayabilir; kökler, kimyasal maddeler ve mantarlar aracılığıyla birbirlerini dolaylı biçimde etkileyebilir.

🤯 Şaşırtıcı bilgi

Mantar hifleri köklerden çok daha ince olduğu için toprağın küçücük gözeneklerine ulaşabilir. Böylece bir bitkinin su ve mineral topladığı alanı büyük ölçüde genişletebilir. Ayrıca bu ağ sürekli değişir: bazı hifler büyürken bazıları ölür ve yeni bağlantılar oluşur.

Öğrenciye soru

Bir tırtılın zarar verdiği bitkinin yakınındaki sağlam bitkinin savunma maddelerini artırdığını gözlemledin.

Bu tepkinin havadaki kimyasal sinyallerden mi, köklerden mi yoksa mantar ağından mı kaynaklandığını anlamak için nasıl bir deney tasarlardın?

PLAY STORE UYGULAMASI İÇİN BURAYA TIKLA